Αθανάσιος Ν. Φαναριώτης
Χειρουργός Οδοντίατρος
Λ. Κηφισίας 140
Αθήνα 115 25

 
Επικοινωνία e-mail : Αθανάσιος Ν. Φαναριώτης      
Συνοπτικά για:   Χειρουργική: Φρονιμίτες Links
Χειρουργική
3τοι Γομφίοι

Φρονιμίτες: Δευτερεύουσα ονομασία λαϊκή. Ονομάστηκαν έτσι γιατί ανατέλουν στο στόμα κατά την ηλικία που ο έφηβος παύει να είναι έφηβος και "φρονιμεύει".

Ανατέλλουν από 17 ετών έως 21 ετών εκτός αν είναι έγκλειστοι.


Η τεχνική της χειρουργικής εξαγωγής. (σύντομα)
 
 

 

     Φρονιμίτης, ή Σωφρονιστήρας.

  Οδοντιατρική ονομασία: 3ος Γομφίος με προσδιορισμό τη τοποθεσία  της γνάθου, ΆΝΩ ή ΚΑΤΩ γνάθο και τον προσανατολισμό αν είναι Δεξιά  ή Αριστερά. (3ος γομφίος, Άνω Γνάθου, Δεξιά κλπ).  
  Βιολογική Εξέλιξη: Οι φρονιμίτες είναι τα πρώτα "θύματα" της βιολογικής εξέλιξης του σπλαχνικού κρανίου. Κατά την εξέλιξη αυξάνει το κρανίο και ατροφεί το σπλαχνικό κρανίο.
Οι γνάθοι είναι μικρότερες και δεν υπάρχει χώρος για τους φρονιμίτες.
 
 

Στην φωτογραφία οι φρονιμίτες αναπαριστούνται με κόκκινο και τον αριθμό 3. Με το 2 είναι οι δεύτεροι γομφίοι.

 
 

Οι φρονιμίτες σε μικρό ποσοστό ακόμα, δεν υπάρχουν καν σαν καταβολή, (σπόρος).
Σε μικρό επίσης ποσοστό ανατέλλουν κανονικά στην γνάθο και στο μεγαλύτερο ποσοστό βρίσκονται ημιέγκλειστοι ή έγκλειστοι. Με απλά λόγια "παγιδεύονται" και δεν μπορούν να ανατείλουν.

Ο "εγκλεισμός" αυτός των δοντιών, δημιουργεί προβλήματα και καταφεύγουμε σχεδόν πάντα στην εξαγωγή τους και μάλιστα στην χειρουργική εξαγωγή τους.



Ημιέγκλειστοι: δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκεται μέσα στην γνάθο και ένα πολύ μικρό σημείο τους είναι ορατό.
Εγκλειστοι: Ολόκληρο το δόντι είναι μέσα στην γνάθο και κανένα σημείο τους δεν είναι ορατό.

 

Πως τους βρίσκουμε; Τους "βρίσκουμε" στην πανοραμική ακτινογραφία.
Με την πανοραμική "βλέπουμε" το βάθος τους και τον προσανατολισμό τους.

Η Επέμβαση είναι ανώδυνη και γίνεται με τοπική αναισθησία.
Μετά την επέμβαση και όταν αποδράμει το αναισθητικό υπάρχει πόνος που αντιμετωπίζεται με παυσίπονα, το δε οίδημα (πρήξιμο) με αντιφλεγμονώδη. Η επέμβαση διαρκεί από μισή ώρα μέχρι μία ώρα ανάλογα.
Στο link οδηγίες  "χειρ. Αφαίρεση", θα βρείτε πληροφορίες για την μετεγχειρητική αντιμετώπιση.

Φωτογραφίες από επεμβάσεις δεν θα συμπεριλάβω, γιατί δεν νομίζω ότι έχουν να προσθέσουν κάτι στην ενημέρωσή σας, το αντίθετο πιθανών να σας φοβίσουν αδικαιολόγητα.
 
 

Οι ημιέγκλειστοι Φρονιμίτες δίνουν τα περισσότερα προβλήματα.

Αν δεν γίνει εξαγωγή τους σύντομα, τα προβλήματα είναι συνήθως καταστροφικά για το δόντι μπροστά τους (τον 2ο Γομφίο). Αυτό γίνεται γιατί μεταξύ των δύο δοντιών και σε ένα, "σαν σφήνα" σχηματισμό, που δημιουργείται, μένουν υπολείμματα τροφής και το τερηδονίζουν.
Αποτέλεσμα κάποια στιγμή ένα δόντι χρήσιμο δια βίου να καταλήγει, το λιγότερο με ένα σφράγισμα και θα γίνει και εξαγωγή του φρονιμίτη.
Εντελώς περιττή θυσία του μπροστινού δοντιού (2ου γομφίου).

"Περιστεφανίτιδα ή "Περικορωνίτιδα",Σε ημιέγκλειστους επίσης παρατηρείται πολύ συχνά, το ούλος που τον "σκεπάζει" να τραυματίζεται κατά την μάσηση, ή να τραυματίζεται από τον φρονιμίτη της άνω γνάθου. Αποτέλεσμα είναι να δημιουργούνται φλεγμονές μέχρι οξέα αποστήματα. 

Από τη στιγμή μάλιστα που θα παρουσιαστεί κάποια φλεγμονή (πρήξιμο), ο τραυματισμός της περιοχής είναι συνεχής ακόμα και με το απλό κλείσιμο του στόματος.
Φυσικά η κατάληξη είναι η εξαγωγή, αυτή τη φορά μετά από την ταλαιπωρία του αποστήματος που θεραπεύεται με αντιβιοτικά και αντιφλεγμονώδη. Η ταλαιπωρία δε ενός αποστήματος συνήθως είναι βασανιστική, συνοδεύεται κυρίως από δυσκολία να ανοίξει το στόμα ο ασθενής, πολλές φορές συνοδεύεται από πυρετό και γενικά κακουχία.
(Αν διαπιστωθεί ότι ο τραυματισμός του ούλος έχει αιτία τον φρονιμίτη της Άνω Γνάθου, τότε προηγείται η εξαγωγή του εν λόγω φρονιμίτη, το συντομότερο δυνατόν).

Σε αρχικό στάδιο μιας περικορωνίτιδας, ίσως ο γιατρός να μπορέσει να προφτάσει τα χειρότερα. Και αν υπάρχει μια πιθανότητα να ανατείλει το δόντι σωστά, γίνεται μια μικροεπέμβαση ώστε να δοθεί χρόνος για την ανατολή του δοντιού, χωρίς φλεγμονές. Παρόλες τις υποδείξεις για εξαγωγή, αν ο ασθενής θέλει να το κρατήσει..., δεν είμαστε ΠΟΤΕ απόλυτοι.

Ορθοδοντική και 3τοι γομφίοι.
Παρατηρείται πολλές φορές, μετά από ορθοδοντική θεραπεία όπου όλα μοιάζουν τέλεια, ή σε μια σωστή οδοντοφυΐα μετά την τελείωση των φρονιμιτών (17-21 ετών), να γίνεται μια μετάθεση προς την μέση γραμμή των κυνοδόντων και ένας συνωστισμός των τεσσάρων τομέων ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΩ ΓΝΑΘΟ. Αυτό το αποδίδουμε στους φρονιμίτες με την έννοια ότι "σπρώχνουν" προς τα εμπρός τα δόντια, (προς την μέση γραμμή). Αυτή είναι η μέχρι τώρα εξήγηση για τον συνωστισμό των μπροστινών δοντιών προοδευτικά και μετά το 20ο έτος.
Δεν γνωρίζω αν οι Ορθοδοντικοί δεν θεωρούν πλέον υπαίτιους τους φρονιμίτες για αυτό τον "συνωστισμό".
Λέω πλέον, γιατί παρατηρώ να μην συμβουλεύουν την έγκαιρη εξαγωγή τους (των φρονιμιτών), ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ. Επιπλέον έχω παρατηρήσει ότι τελευταία για να κρατήσουν ίσια τα κάτω δόντια ή και τα επάνω και σωστά στην άρθρωση, κολλάνε ένα ενισχυμένο σύρμα στο πίσω μέρος των δοντιών δια βίου!.
Όταν ρωτώ ασθενής μου, πότε σας είπε ο ορθοδοντικός ότι θα βγεί το σύρμα, ή απάντηση είναι: ΠΟΤΕ.
Αυτό δεν το καταβαίνω (το ΠΟΤΕ), γιατί εμποδίζει την σωστή στοματική υγιεινή και κυρίως την χρήση του οδοντικού νήματος (dental floss).
Κάθε φορά δε που κάνω καθαρισμό στην περιοχή πραγματικά φοβάμαι μην ξεκολλήσω το σύρμα...

  • Κλείσιμο
  • Μεταξύ μας ΠΑΝΤΟΤΕ
Η κόρη μου είχε συμπληρώσει την ορθοδοντική της θεραπεία σε ηλικία 12 ετών. Όλα ήταν σωστά και το αποτέλεσμα πολύ καλό. Στην ηλικία των 18 ετών και πριν καν τελειωθούν οι ρίζες των φρονιμιτών έκανα την χειρουργική τους αφαίρεση. Η επέμβαση ήταν και ποιό εύκολη, γιατί μετά την χειργουργική τους αποκάλυψη δεν είχα την αντίσταση των ριζών και κατά κάποιο τρόπο το τραύμα είναι μικρότερο. Το αποτέλεσμα της ορθοδοντικής διατηρήθηκε και διατηρείται. ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΟΤΑΝ ΑΝ ΤΟΥΣ ΑΦΗΝΑ; Δεν ξέρω, εκείνο που γνωρίζω είναι ότι, όταν παρατηρηθεί η μετακίνηση των δοντιών και μετά... τα "πράγματα" είναι ποιό δύσκολα. ΠΑΛΙ ΟΛΑ δεν είναι ΑΣΠΡΟ ΜΑΥΡΟ, απλά στην εποχή μας και με την σωστή στοματική υγιεινή που ακολουθούν τα παιδιά, αρχίζοντας από την ηλικία των 4 ετών με τον παιδοδοντίατρο δεν τους χρειάζονται. Παλαιά Συγγράμματα ανέφεραν ότι μέχρι την ηλικία των 12 ετών μπορούσε να γίνει εξαγωγή του 2ου γομφίου, (που ήταν για εξαγωγή ή απλά πολύ κατεστραμμένος), ώστε στη θέση του να μπεί ο φρονιμίτης!. Ναι "παλιά" (πριν την δεκαετία του 1960), γιατί η άγνοια ή η αμέλεια οδηγούσε μεγάλο αριθμό παιδιών να χάνουν τα μόνιμα δόντια τους από την ηλικία των 10+ χρόνων. Ίσως να ισχύει και τώρα γιατί η στοματική υγιεινή εξαρτάται και από το βιοτικό επίπεδο. Στην Ελλάδα πάντως από χρόνια, τα παιδιά για να γραφτούν σχολείο πρέπει να έχουν την εξέταση του οδοντίατρου που γίνεται δωρεάν από όλους μας.

 

Φρονιμίτες και στοματική υγιεινή.
Και εδώ οι φρονιμίτες θεωρούνται ότι έχουν ένα αρνητικό ρόλο. Άσχετα με το πόσο σωστά είναι στην άρθωση (της μόνιμης οδοντοφυΐας), το γεγονός ότι δεν είναι εύκολη η πρόσβασή τους για την στοματική υγιεινή τους ενοχοποιεί για:
Εύκολο τερηδονισμό τους, τοπικές ουλίτιδες, συγκράτηση τροφών  μεταξύ αυτών και των 2ων γομφίων και ως εκ τούτου τερηδονισμό των ίδιων και των 2ων γομφίων.


Υπάρχει μια παλιά αντίληψη:Τους φρονιμίτες τους κρατάμε για πιθανή χρήση τους σε γέφυρα. ΜΥΘΟΣ πλέον. Πλην..!

  • Κλείσιμο
  • Περισσότερα για τον "Μύθο"

Αυτό έχει "περάσει" από γενιές παλαιότερες που έχαναν εύκολα τους γομφίους.
Οι γομφίοι ήταν τα πρώτα δόντια που "χαλούσαν" ιδιαίτερα ο πρώτος γομφίος, ο επονομαζόμενος και "εξαρίτης", γιατί ανατέλλει στο φραγμό στην ηλικία των 6 ετών.

Οι σημερινοί εβδομηντάρηδες και άνω, στη μικρή τους ηλικία δεν ήξεραν τι θα πει παιδοδοντίατρος, ή οδοντίατρος (κατά πλειοψηφία), ούτε μάθαιναν το σωστό βούρτσισμα ή την πρόληψη γενικά.
Ηξεραν όμως σαν παιδιά τα γλυκά, ( το βρεγμένο ψωμί πασπαλισμένο με ζάχαρι είναι μια γλυκιά ανάμνηση για πολλούς)!.  Σε ηλικία λοιπόν (12-15 χρονών), "έχαναν" (με εξαγωγή) τον "εξαρίτη" (1ο Γομφίο).
O "εξαρίτης" τερηδονιζόταν γρήγορα και πολλές φορές και o 2ος γομφίος. 

Από εκεί και μετά η λύση ήταν ή μασελάκι ή να περιμένουν να ανατείλει ο Φρονιμίτης (από 19-21 ετών) για να στηρίξουν εκεί μια γέφυρα. Η γέφυρα επειδή ήταν τεράστια ή στηριζόταν σε ένα φρονιμίτη στραβό,(με κλήση εγγύς) . Αποτέλεσμα ήταν μετά από κάποια χρόνια, (συνήθως καμιά δεκαριά χρόνια) να χάνουν, μαζί με την γέφυρα και τον φρονιμίτη και τον προγόμφιο (το μπροστινό στήριγμα) και το μασελάκι ήταν πλέον αναγκαίο.

ΣΗΜΕΡΑ, που τα παιδιά στην πληοψηφία τους πάνε στον παιδοδοντίατρο και μαθαίνουν να βουρτζίζουν τα δόντια τους από 4 ετών δεν χάνουν τους γομφίους και ως εκ' τούτου δεν έχουν ανάγκη τον φρονιμίτη.

Σε κάθε κανόνα υπάρχουν οι εξεραίσεις και κάθε "μύθος" δεν είναι απόλυτος (θα δείτε παρακάτω γιατί το λέω)

 

 

 

Παρακάτω μπορείται να δείτε ακτινογραφίες και κάποια σύντομα σχόλια.

Πανοραμική που δείχνει καλά πως "σφηνώνουν" οι φρονιμίτες (στην κάτω γνάθο), πίσω από τους 2ους γομφίους.
Στην άνω γνάθο επίσης το ίδιο.

Τα ίδια σχόλια με την προηγούμενη


Εδώ η ακτινογραφία είναι σε νεαρό άτομο και συνιστάται η αφαίρεση των φρονιμιτών μια που είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα δώσουν συμπτώματα.

Αυτή η ακτινογραφία δείχνει γέφυρα που στηρίζεται σε φρονιμίτη (κατασκευή δική μου 1985) και η ακτινογραφία (που βλέπετε), είναι του 2004. Τώρα είναι 2011 που γράφω και είναι ακόμα στην θέση της.  Αυτά για τον "μύθο" που ανέφερα πριν. Κάτι άλλες όμως που είχα φτιάξει... τα "καλά" λέμε και δείχνουμε.
Γεγονός είναι ότι οι περισσότερε σε "στραβούς" (με εκσεσημασμένη κλίση εγγύς), δεν επιβίωσαν περισσότερο από 10ετία.

Αυτός ο φρονιμίτης είναι "περίπτωση" και παλιά είχα πει στον ασθενή "άσε όταν βρούνε το σκελετό σου θα πούνε: Ο γιατρός φοβήθηκε να τον βγάλει".  Όμως τελευταία έγινε συμπτωματικός, φλεγμονή στην άπω (πίσω), πλευρά του 2ου γομφίου και εκροή πύου.
Μάρτιο του 2011 (που γράφω), τον έβγαλα χειρουργικά μαζί με την κύστη που είχε δημιουργηθεί, μετά από καλή αντιβιοτική κάλυψη φυσικά!.
Το καλύτερο, ο ασθενής δεν ταλαιπωρήθηκε πολύ μετεξακτηκά, (κατά δήλωσή του: "του τα είχα πει χειρότερα"!.

Είναι η περίπτωση που ανέφερα στην προηγούμενη ακτινογραφία.   Αριστερά έχει άλλον έναν "περίπτωση" φρονιμίτη στην κάτω γνάθο και ένα στην Άνω γνάθο. Δεν τους πειράζουμε αφού είναι ασυμπτωματικοί. Ο "Άνω" μάλλον παρακολουθείται ποιό τακτικά γιατί μπορεί να κάνει συμπτώματα στο Ιγμόρειο. Ναι μπορεί ένας φρονιμίτης να κάνει προβλήματα στο ιγμόρειο!, δεν είναι συχνό, μάλλον σπάνιο, αλλά συμβαίνει και το έχω "δει" και χειρουργήσει (πρώτη φορά και για τους δύο και τελευταία φορά για μένα).

Άλλος ένας που έδωσε πρόβλημα. ΤΕΛΙΚΑ πρέπει να βγαίνουν από, όταν εντοπιστούν. Η αναβολή τους
κάνει την επούλωση ποιό δύσκολη. Κατά την εξαγωγή τους "Εκμεταλλευόμαστε" πολύ την "ελαστικότητα" του
οστού, ή οποία μειώνεται με την ηλικία. δεύτερον αν κάνει αποστήματα επειδή η αντιβίωση δεν επενεργεί
πάντα αποτελεσματικά στην κάψα της κύστεως, είναι δυνατόν κατά την εξαγωγή να γίνει διασπορά μικροβίων
που σαν αποτέλεσμα έχουν περισσότερο οίδημα και ταλαιπωρία.
Τρίτον, δεν έχει "τρίτον", θα γίνει εξαγωγή του, γιατί ανοίγει επικοινωνία με την στοματική κοιλότητα οπόταν
μπορεί να φαίνεται ασυμπτωματικός αλλά στην πραγματικότητα παροχετεύει το πύον στο στόμα με ότι μικρόβια
μπορεί να περιέχει.

 

 

 

 

 

 

Οδοντ/κή Ομοσπονδία
OSA
Ο.Σ.Αθηνών

Κατά τους κανόνες του συλλόγου πρέπει να υπάρχει σελίδα με τα στοιχεία του γράφοντος

Δείτε εδώ.